อ่อนน้อมถ่อมตน

563645678

ความอ่อนโยน ความนุ่มนวล ความละมุนละไม อย่างมีเหตุผล มีสัมมาคารวะต่อท่านผู้ที่ควรอ่อนน้อมถ่อมตน เช่น ผู้สูงวัย เจริญด้วยคุณธรรม และเจริญด้วยวงศ์ตระกูลชาติกำเนิด วางตนสม่ำเสมอ ไม่ดูหมิ่นผู้อื่น เพราะชาติกำเนิด วงศ์ตระกูล ยศศักดิ์ และฐานะทรัพย์สินเงินทอง

ความอ่อนโยน สามารถแสดงออกได้ในสังคมทุกระดับ เป็นมารยาทที่บุคคลในสังคมจะพึงปฏิบัติต่อกัน เพื่อผลดีในหน้าที่การงาน และการดำรงชีวิต เป็นสัญลักษณ์แห่งความสามัคคีของบุคคลในสังคม ความอ่อนโยนในทางธรรม มีความหมายกว้างขวาง คือ ความสามารถโอนอ่อนผ่อนตาม หรือเปลี่ยนไปในทางแห่งความดี มีจิตใจใฝ่สุจริตธรรม ทำให้เกิดการผสมผสานกันอย่างดีด้วยคุณธรรมทุกระดับของชนชั้น ประเภทของความอ่อนโยน

ทางกาย ทุกอิริยาบถที่แสดงออกเมื่ออยู่ในสังคม มีแต่ความอ่อนโยน นุ่มนวล งดงาม บริสุทธิ์ใจ ไม่แสดงอาการรังเกียจในสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ ผู้ที่พบเห็นจะเกิดความชื่นชมโสมนัส และอบอุ่นใจทุกครั้งไป

ทางวาจา คำพูดนุ่มนวลชวนฟัง สุภาพอ่อนโยน ไม่แสดงวาจากระด้าง หยาบคาย รู้จักเลือกใช้วาจาที่ดี มีประโยชน์ เหมาะสมกับคู่สนทนา เช่น เจรจากับผู้ใหญ่ หรือผู้มีคุณธรรม บุคคลเสมอกัน หรือต่ำกว่าก็ตาม สามารถเจรจาให้ผู้ฟังมีความรู้สึกว่าเป็นกันเอง เปรียบเหมือนบิดามารดาปฏิบัติต่อบุตรอันเป็นที่รัก วาจาอ่อนหวานประสานประโยชน์ ไม่มีโทษแม้แต่น้อย อันควรดื่มด่ำในหัวใจเป็นอย่างยิ่ง

ทางจิตใจ ฐานสำคัญอยู่ที่ใจ จึงทำให้การแสดงออกทางกาย หรือทางวาจา สุภาพอ่อนโยน รู้จักเลือกพิจารณาแสดงออกได้อย่างเหมาะสม มีสัมมาคารวะต่อผู้เจริญ 3 ประเภท คือ

1) ผู้เจริญโดยกำเนิด เช่น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมวงศานุวงศ์ เป็นต้น

2) ผู้เจริญโดยวัย มีอายุมากกว่าตน ให้ความเคารพนับถือกัน เปรียบเหมือนหนึ่งญาติผู้เกื้อกูลกันด้วยความดี

3) ผู้เจริญโดยคุณธรรม เช่น พระภิกษุสามเณร แม้จะมีชาติกำเนิดธรรมดา มีอายุน้อยหรือมากกว่าตนก็ตาม แต่ด้วยคุณธรรม มีศีล เป็นต้น และด้วยการประพฤติดีปฏิบัติชอบ สาธุชนจึงเคารพกราบไหว้ด้วยใจศรัทธา

ผู้เจริญทั้ง 3 ประเภทนี้ เหมาะสมที่จะกราบไหว้ ลุกขึ้นต้อนรับด้วยความเคารพ ควรหลีกทางให้เมื่อท่านเดินสวนมา ควรทำสักการบูชา เคารพนับถือ

คอลัมน์ ธรรมะวันหยุด

โดย พระเทพคุณาภรณ์ (โสภณ โสภณจิตฺโต ป.ธ. ๙) เจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชรวรวิหาร